Nhóm giảng viên đảm trách công tác giảng dạy Khoa Giáo dục học thuộc ĐH Quốc gia TP.HCM đã đưa ra 5 đề mục trong công trình điều tra, nghiên cứu về động cơ học ĐH của SV gồm: 1 là nâng cao kiến thức, phát triển nhân cách; 2 là phục vụ yêu cầu phát triển của đất nước; 3 là có nghề nghiệp chuyên môn cao; 4 là dễ kiếm việc làm để đảm bảo cho cuộc sống tương lai; 5 là không muốn thua kém bạn bè.

52% sinh viên học ĐH để dễ kiếm việc làm

Kết quả, trong tổng số hơn 1.200 SV Trường ĐH Quốc gia TP.HCM được hỏi về động cơ học tập của mình, thì số SV trả lời học để sau này dễ kiếm việc làm, đảm bảo cho cuộc sống chiếm tỷ lệ cao nhất là 52%. Trong khi những SV có mong ước học để nâng cao kiến thức, phát triển nhân cách chỉ đạt 26%. Kế đến là động cơ học ĐH để phục vụ yêu cầu phát triển đất nước chiếm 18%. Còn tỷ lệ SV học ĐH để có nghề nghiệp chuyên môn cao lại quá ít ỏi, chỉ chiếm 3%. Riêng mục đích học “vì không muốn thua kém bạn bè” hầu như không được SV đề cập đến (chiếm tỷ lệ 1%).

Trong khi đó, theo thứ tự vị trí chọn lựa trong bảng xếp hạng của công trình điều tra nghiên cứu này thì học vấn và nghề nghiệp là những yếu tố được sinh viên đánh giá có vai trò quan trọng trong cuộc sống con người. Hai yếu tố này được sinh viên chọn lựa với giá trị cao tương đương nhau (cùng xếp ở vị trí thứ 3), sau hai yếu tố “có sức khỏe” (xếp thứ1) và “gia đình ổn định” (xếp thứ 2). Các yếu tố khác thể hiện mối quan hệ của cá nhân với xã hội như: “quan hệ cá nhân tốt” (xếp thứ 4), “được mọi người tôn trọng” (thứ 5) và "có ích cho người khác" (thứ 6) đều có ý nghĩa quan trọng trong cuộc sống của họ. Ngoài ra, những yếu tố thiên về cuộc sống cá nhân (như đề cao tự do cá nhân, tình yêu trong cuộc sống, địa vị cao trong xã hội, có nhiều tiền…) mặc dù tương đối quan trọng song vẫn ở thứ bậc thấp hơn các yêu tố trên.

Hiện nay, khi cơ chế thị trường đi vào các hoạt động của đời sống kinh tế - xã hội, thì SV với sự nhạy cảm và năng động sẵn có đã “cảm nhận” được sự đòi hỏi của thị trường đối với lao động có trình độ học vấn, văn hóa nghề nghiệp cao. Do vậy, việc lựa chọn con đường vào ĐH để được trang bị những kiến thức khoa học kỹ thuật hiện đại, không chỉ đơn thuần về mặt chuyên môn, mà còn là sự định hướng giá trị đúng đắn đối với thanh niện hiện nay.

Kinh tế phát triển, học vì mục đích cá nhân càng cao!

Kết quả nghiên cứu cũng nêu lên tính đa dạng và phức tạp trong động cơ học ĐH của SV TP.HCM: 59% số SV xuất thân từ thành phố xác định động cơ học tập là để dễ kiếm việc làm, đảm bảo cuộc sống trong tương lai. Đây là tỷ lệ cao nhất, vì cũng với động cơ này, SV ở thị xã, thị trấn chỉ chiếm 53%, còn SV nông thôn 46%. Trái lại, động cơ học nhằm áp ứng những yêu cầu phát triển của đất nước trong giai đoạn công nghiệp, hiện đại hóa, thì sinh viên nông thôn chiếm tỷ lệ cao nhất 23%. Kế đến là SV xuất thân từ thị xã, thị trấn 17%; và tỷ lệ này giảm xuống thấp nhất ở khối SV thành phố (chỉ 12%). Như vậy, một điều dễ nhận thấy là càng ở những nơi có trình độ đô thị hóa cao thì SV càng thể hiện động cơ cá nhân rõ nét hơn.

Nếu như động cơ học ĐH của SV nổi bật hơn cả là hướng đến lợi ích của bản thân, thì động cơ phục vụ yêu cầu phát triển của xã hội còn mờ nhạt (chỉ chiếm tỷ lệ 18%). Phải chăng đó là mối lo cho xã hội? Theo ý kiến của nhóm nghiên cứu, nếu SV trang bị cho mình kiến thức, đồng thời bồi dưỡng nhân cách để có điều kiện đảm bảo cuộc sống cá nhân, thì họ càng có khả năng cống hiến cho xã hội nhiều hơn. Và như vậy lợi ích quốc gia vẫn được đảm bảo trong khi lợi ích cá nhân cũng được củng cố.

Xét tổng quát có thể thấy, SV ngày nay đã đề cao giá trị học vấn và nghề nghiệp trong cuộc sống. Có học vấn, nghề nghiệp và sức khỏe là điều kiện cơ bản nhất để lập thân, lập nghiệp, đóng góp cho sự phát triển bền vững của bản thân, gia đình và đất nước. Tuy nhiên, nhóm nghiên cứu đề tài nhận định rằng “nhìn chung động cơ học ĐH của SV còn quá thực tế, thiết thực, nặng mục đích gần, thiếu ước mơ, kỳ vọng có tính lãng mạn của SV”.

Trương Hiệu
(theo VietnamNet)