Một trong những lý do được các thành viên Vinasa đưa ra về tính hấp dẫn ở thị trường Nhật là thu nhập trả cho lập trình viên (LTV) cao, khả năng nhạy bén của LTV hoàn toàn có thể đáp ứng được yêu cầu này và đặc biệt là sự gần gũi văn hóa giữa DN Nhật và DN Việt Nam, đó là chưa kể ở VN hoàn toàn không có làn sóng “bài Nhật” như đã từng xảy ra ở Trung Quốc trong thời gian vừa qua. Tuy nhiên, theo khảo sát mới đây của một nhóm DNPM TP.HCM, đối thủ cạnh tranh hiện nay của Việt Nam tại thị trường này cần lưu ý là Trung Quốc. Khoảng 10 năm trước đây, Trung Quốc đã bắt đầu làm việc gia công phần mềm cho các DN Nhật và họ cũng bắt đầu từ các DN nhỏ khoảng 30-40 LTV. Trung Quốc cũng có những DN do những người lãnh đạo của họ đã từng đi học hoặc làm việc ở Nhật về lĩnh vực phần mềm. Hàng năm DN Nhật đặt hàng gia công (outsourcing) sang thị trường Trung Quốc hàng tỷ USD cho các loại dịch vụ phần mềm. Đơn cử ở thành phố Đại Liên, có những DN Trung Quốc có hàng ngàn LTV chuyên làm cho thị trường Nhật như tập đoàn NeuSoft được thành lập năm 1991 có 5.300 nhân viên, trong đó có khoảng 1.000 LTV chuyên làm cho các DN Nhật.

Một đối thủ “nặng ký” khác của DNPM VN là Ấn Độ, tuy nhiên nhiều chuyên gia cho rằng, các DN Ấn Độ thường không quan tâm nhiều đến thị trường Nhật vì họ đã có thị trường rộng lớn là Mỹ và EU. Theo thống kê, hiện nay DN Ấn Độ chỉ chiếm khoảng 6% thị trường Nhật về gia công phần mềm, hơn nữa về rào cản ngôn ngữ, phong tục tập quán không phù hợp với người Nhật. Tuy nhiên, Ấn Độ có lợi thế rất lớn với phần mềm ERP (Enterprise Resource Planning); CRM (Customer Relation Management) vì loại phần mềm này đòi hỏi nhiều kinh nghiệm và đầu tư về thiết bị phần cứng cao cấp hơn.

Nhận định về cơ hội của các DNPM VN, nhiều chuyên gia cho rằng, đối với một số công việc (project) có thể đưa ra ngoài làm, DN Nhật thường chia ra các loại như sau: thứ nhất là dịch vụ trọn gói thường thì chỉ có các DN Ấn Độ và Trung Quốc mới có khả năng nhận vì khả năng thiết kế, quản lý dự án và làm phần mềm bằng tiếng Nhật của các DN VN còn quá yếu. Thứ hai là dịch vụ từng phần (Coding+unit testing), hiện nay đa số các DN VN đang làm gia công cho các DN Nhật thuộc loại này. Thứ ba là dịch vụ bảo trì, hiện nay một số các DN VN đang làm gia công cho các DN Nhật thuộc loại này và cuối cùng là dịch vụ bao thuê (lab contract), DN Nhật thuê DN VN một số LTV cố định hàng tháng làm việc tại chỗ và trả thù lao hàng tháng. Thông thường tất cả các công đoạn cho phần coding và unit testing chỉ chiếm khoảng 30% tổng số các công đoạn cho một dự án (project) phần mềm. Điều này cho thấy nếu không có khả năng đảm nhận các dịch vụ trọn gói thì sức cạnh tranh của các DN VN rất yếu kém. Tuy nhiên, nếu muốn làm thì DN VN phải đầu tư nhiều vào nhân lực, nhất là ngôn ngữ, nói viết thành thạo tiếng Nhật và có 3-5 năm kinh nghiệm trở lên, đó là chưa kể VN cần phải có các quản lý dự án giỏi để điều khiển cả một dự án lớn khoảng vài trăm nhân công.

Theo các chuyên gia, để phát triển thị trường gia công cho Nhật Bản, vai trò của Chính phủ là rất quan trọng, cụ thể kết hợp được sự hợp tác của Chính phủ Nhật để thành lập các trường Đại học Việt-Nhật chuyên về dạy CNTT và tiếng Nhật trong 4 năm. Thứ hai là tranh thủ được các suất học bổng cho các kỹ sư VN được gửi qua Nhật học ngôn ngữ và làm việc trong 1-2 năm. Thứ ba tạo điều kiện thuận lợi và có nhiều ưu đãi với những sinh viên VN hay cựu sinh viên VN học về CNTT đã tốt nghiệp ở Nhật để khuyến khích họ về nước làm việc. Có như thế thì các DN VN mới có thêm điều kiện để tuyển mộ các kỹ sư phần mềm tốt nghiệp ở Nhật về làm việc. Thứ tư là xây dựng hoàn chỉnh các khu công viên phần mềm và ưu tiên cho các DN phần mềm phục vụ thị trường Nhật được thuê dài hạn với giá ưu đãi; đồng thời hỗ trợ chi phí tiếp thị xây dựng chứng chỉ CMM, ISO…

Kiến Minh
(theo báo Bưu Điện Việt Nam)