Bài viết về Văn hóa FPT của Phó TGĐ Tập đoàn Bùi Quang Ngọc

Ngày cập nhật: 06/07/2009
Tiết mục đạt giải Nhì trong Hội diễn Sao chổi FPT 2008 - kỷ niệm 20 năm sinh nhật Tập đoàn - của sinh viên ĐH FPT

(15/10/2008) Là một trong các sáng lập viên, đã cùng FPT trải qua từng ngày trong suốt 20 năm qua, PTGĐ FPT Bùi Quang Ngọc chính là người hiểu sâu sắc nhất tổ chức này. Nội san Chúng ta đã có cuộc trò chuyện với anh Ngọc về văn hóa doanh nghiệp ở FPT.

Gần đây báo chí nói nhiều đến văn hóa FPT với nhiều ý kiến khác nhau. Là môt lãnh đạo anh có ý kiến gì về văn hóa doanh nghiệp?

Văn hóa doanh nghiệp là một đề tài khó, và tôi lại không phải là nhà nghiên cứu văn hóa. Tuy nhiên dư luận trên báo chí vừa qua đề cập quá nhiều đến văn hóa FPT nên muốn hay không tôi cũng phải quan tâm đến văn hóa doanh nghiệp.

Có rất nhiều định nghĩa về văn hóa, nhưng tôi sẽ viện dẫn 2 định nghĩa mà tôi thấy cá nhân tôi dễ chấp nhận nhất:

Định nghĩa 1 (nghĩa hẹp): Văn hóa là tập hợp các cấu trúc xã hội và các thể hiện nghệ thuật, tôn giáo, tinh thần, qua đó có thể phân biệt được nhóm người này với nhóm người kia.

Định nghĩa 2 (nghĩa rộng): Văn hóa là tập hợp các tri thức trải qua thời gian trong một hay nhiều lĩnh vực.

(Từ điển La Rousse, tiếng Pháp xuất bản năm 1989)

Như vậy theo tôi nói về văn hóa doanh nghiệp phải dùng đến nghĩa rộng của văn hóa. Và tôi nghĩ rằng tri thức có thể được hiểu rộng hơn bao gồm tri thức, giá trị và cách hành xử của những con người trong doanh nghiệp.

Vâng, nếu vậy văn hóa FPT sẽ thế nào theo những định nghĩa mà anh vừa dẫn?

Đó là các tri thức, giá trị, cách hành xử trong các lĩnh vực của công ty, chính là tổ chức và con người, phong cách kinh doanh, khách hàng, sản phẩm/dịch vụ, cuộc sống tinh thần… Nếu theo cách tiếp cận này, văn hóa doanh nghiệp của FPT là rất rõ nét.

Hãy bắt đầu từ tầm nhìn, định hướng. FPT đã có một tầm nhìn (vision) ngay từ ngày đầu thành lập: “FPT mong muốn trở thành một tổ chức kiểu mới, ...”

Và tầm nhìn của FPT được ghi nhận trong chính sách chất lượng, trong tài liệu quản trị, được giới thiệu cho nhân viên mới, được giáo dục cho các nhân viên khi đã vào công ty làm việc, được trích dẫn trong các bài giảng của lãnh đạo.

Sau 20 năm, FPT đã thực hiện được một phần của tầm nhìn đó. Nhiều đơn vị thành viên, nhiều cấp thấp hơn còn có tầm nhìn riêng của mình. Văn hóa tầm nhìn và định hướng còn được minh chứng qua các khẩu hiệu: “Giải pháp tổng thể, dịch vụ hoàn hảo”, “Cùng đi tới thành công”, “Vì công dân điện tử”, “Nơi bạn đặt niềm tin”, “Năm cất cánh”, “Năm đồng đội”,…

Nói về văn hóa tổ chức, văn hóa FPT là nhất quán (fractal), bạn thấy rất nhiều nét tương đồng trong các đơn vị thành viên của FPT, mà ví dụ nổi bật là tổ chức tổng hội và các bản tin ngoài Chúng ta, trong FPT còn có các bản tin FIS Link, Người Phân phối, Cucumber, Cóc đọc, The FOX, ERP và Doanh nghiệp... Tổ chức nhất quán về hài hòa L/M, là sử dụng người tài, là áp dụng chung một hệ thống quản trị.

Đó là về tổ chức, còn các yếu tố khác thì văn hóa FPT được thể hiện thế nào?

Tôi muốn nói về con người FPT, có sếp, có nhân viên. Họ có văn hóa đấy, ví dụ văn hóa sếp-nhân viên.

FPT luôn tạo ra một môi trường dân chủ, sáng tạo, đổi mới để cán bộ phát huy hết năng lực của họ. Nhân viên được quyền phê phán, góp ý với lãnh đạo mà không sợ bị trù úm. Nhân viên không được phép biếu quà cáp cho lãnh đạo trong những dịp như lễ Tết. Khi vui chơi, ăn uống nhân viên không phải trả tiền, nếu ở đó có sếp. Nếu có cắt giảm thưởng ở FPT, sếp bị cắt giảm đầu tiên và nhiều hơn nhân viên. Ở cấp tập đoàn và các cấp khác, có rất nhiều quỹ “Đồng đội” mà các sếp bao giờ cũng đóng nhiều nhất.

Người FPT là những con người sáng tạo. Các ý tưởng mới luôn được ủng hộ triển khai. FPT Software tổ chức ngày hội phụ huynh của nhân viên, Đại học FPT có chuyên san dành riêng cho phụ huynh học sinh. Tổ chức tổng hội ở FPT gần như là duy nhất. Cách tổ chức hội thao như Olympic, hội diễn như nhà hát kịch, viết sử ký hay hệ thống quản trị với bộ gene “Sâu-Sáng-Tuyệt-Thông-Phong” đều là những sáng tạo của riêng FPT.

Người FPT cũng “máy móc”. Chỗ nào cũng phải có tổng hội, tác nghiệp nào cũng phải quy trình hóa, phải tin học hóa, phải đo các chỉ số, kể cả các chỉ số quản trị. Đó là cách hành xử của họ với công việc. Với họ công tác lãnh đạo cũng là tác nghiệp, cũng có sổ tay chất lượng, cũng đo đạc chỉ số.

Người FPT là những người lạc quan, vui tếu, trào lộng. Bạn luôn thấy tiếng cười của họ qua các câu chuyện tiếu lâm, qua các vở diễn mang tính hài ước, qua những bài hát khi họ tụ tập. Nơi nào công việc càng nặng nhọc, ở đó tiếng cười càng vang lên, bởi vì đó là cách người FPT hóa giải các stress. Các giải bóng đá được đặt: “Giải các loài cá”, “Giải các loài chim”, “Giải các loài hoa”, giải “Đông như quân Nguyên”, danh hiệu “Chim hồng hộc”…

Người FPT là tri ân. Tiệc cảm tạ (thanking party) nhân dịp 20 năm được tổ chức ở mọi nơi, ở cả nước ngoài, mà khách mời là những bạn bè, cựu nhân viên, đối tác lâu năm đã có quan hệ gần gũi với FPT. Bạn bè quốc tế thì được FPT trao giải thưởng hữu nghị.

Vâng, tổ chức và con người là những thành phần rất quan trọng của doanh nghiệp. Thế còn lĩnh vực khác thì sao, theo như định nghĩa rộng về văn hóa của anh?

Nói đến doanh nghiệp phải nhắc tới hoạt động chính của nó, đó là kinh doanh. Có văn hóa kinh doanh trong FPT đấy, tôi thử phác họa nhé.

Tham gia ở lĩnh vực nào, FPT thường đặt mục tiêu trở thành số một, đôi khi mới là số hai, và gần như chúng ta đạt được điều đó. Lựa chọn đối tác và khách hàng, cũng là những người số một hoặc số hai.

Với khách hàng, FPT luôn tận tụy để thỏa mãn sự hài lòng của họ, cùng đồng hành với họ, thể hiện qua khẩu hiệu “Cùng đi tới thành công”. Mỗi khi đi đến một quốc gia để làm dịch vụ, cán bộ FPT đều được đào tạo về văn hóa nước đó.

Người FPT sẵn sàng làm việc ngoài giờ, đêm khuya, chủ nhật để hoàn thành đúng hạn công việc được giao.

Nói tới văn hóa doanh nghiệp, người ta thường nghĩ đến các hoạt động tinh thần. Anh nhận xét thế nào về văn hóa tinh thần của FPT?

Đúng vậy, hoạt động tinh thần là là bề nổi nhất của văn hóa.

Trước nhất người FPT luôn tổ chức truyền thông nội bộ qua các kênh, ví dụ như tổng hội và nội san. Qua các kênh này thực hiện việc truyền thông giữa lãnh đạo với nhân viên, giữa bộ phận này với bộ phận khác, thực hiện việc phê phán hay động viên cổ vũ nội bộ. Bản tin nội bộ có ở hầu hết các cấp, từ tập đoàn, công ty thành viên, các ban chức năng, các trung tâm trực thuộc. Có thời các bản tin còn ganh đua nhau về hình thức trình bày. Gần đây xuất hiện nhiều diễn đàn điện tử, đi đúng trào lưu công nghệ như langta, koala, 1309, chodua...

Hoạt động văn nghệ được tổ chức quanh năm mà đỉnh cao là hội diễn sinh nhật 13/09 mỗi năm. Hàng năm FPT có Đại nhạc hội pop-rock, Tiếng hát Sao chổi (nhạc cách mạng hoặc dân ca), và cả liên hoan ca nhạc ở các cấp đơn vị thành viên. Gần đây còn thêm các đêm nhạc tác giả dành cho các nhạc sỹ Huy Du, Thanh Tùng,..

Hoạt động thể thao cũng phong phú không kém văn nghệ, được tổ chức quanh năm, với đủ các bộ môn: bóng đá, cờ vua, cờ tướng, quần vợt, cầu lông, golf. Riêng bóng đá có tổ chức Liên đoàn bóng đá FPT và các Liên đoàn bộ phận, với cơ cấu giải vô địch, cúp C1, giải liên đoàn không khác các giải chuyên nghiệp quốc gia về hình thức cơ cấu, có chăng cầu thủ là người FPT và con số cầu thủ lên đến nhiều nghìn người. Còn buổi sáng 13/09 hàng năm bao giờ cũng là hội thao theo tinh thần Olympic ở trên tất cả địa bàn mà FPT có mặt.

Văn hóa doanh nghiệp của FPT thực sự là có. Anh cho biết việc gìn giữ và phát triển văn hóa đó sẽ như thế nào khi tập đoàn ngày càng lớn lên?

Có những nét văn hóa đã mai một do khách quan, ví dụ đi nghỉ mát cùng nhau. Có những thứ đang hình thành mới như văn hóa net, các cộng đồng, các CLB sinh hoạt trên mạng là chính. Có những thứ mai một vì chủ quan: các giá trị, tri thức bị loãng đi, bị thế hệ trẻ chối từ, hoặc đi theo các thái cực, như màn múa ít vải của học viên Arena.

FPT cần thích nghi với những cái mới để làm sao bảo tồn văn hóa của mình trong các môi trường mới, trên các địa bàn mới (như ở hải ngoại, hay vùng sâu vùng xa). Nó yêu cầu sự đầu tư thời gian của lãnh đạo đối với công tác văn hóa, vào việc xây dựng bộ máy để duy trì nền văn hóa đó trong cả tập đoàn. Đây là một công việc không dễ nhưng rất cần thiết cho các thế hệ tiếp theo.

Anh có ý kiến gì về sự cố FPT Arena đêm 13/09 vừa qua và việc dư luận rất quan tâm đến văn hóa FPT?

Thứ nhất chúng ta cần nhận thức được tác hại của sự cố đối với hình ảnh, uy tín của FPT và rút kinh nghiệm sâu sắc để mọi hoạt động sự kiện của FPT luôn được đảm bảo nằm trong khuôn khổ chung của quy định pháp luật, trong khuôn khổ chung của văn hóa VN. Tập đoàn đã ra những hình thức kỷ luật với các cán bộ liên đới và mới ban hành bổ sung “Quy chế tổ chức sự kiện, quản lý các website và ấn phẩm”.

Thứ hai phải thấy được văn hóa doanh nghiệp FPT đã bị dư luận mổ xẻ không đầy đủ, không toàn diện. Chẳng hạn FPT tuyệt đối không dung túng màn múa như vậy, nhưng nhiều dư luận nói dường như không phải như vậy. Dư luận chỉ xoáy quanh vài hiện tượng, nhìn từ góc khá hẹp để mổ xẻ văn hóa FPT.

Tôi đã hỏi một số người quen “Bạn có biết đêm hội diễn 13/9 của chúng tôi dài bao nhiêu lâu và diễn những gì không”, họ đều ngớ ra vì đúng là họ không quan tâm đến những thứ đó. Họ cũng chưa thấy được, ngoài 2 học viên Arena nọ, FPT còn có 9,000 cán bộ khác, lao động miệt mài và có một nền văn hóa khác xa với màn múa kia.

Văn hóa một doanh nghiệp cần được nhìn nhận nhiều chiều, nhiều lớp cắt mới thấy hết được cái hay của nó, nhất là doanh nghiệp lớn như FPT. Ngoài ra đã là văn hóa của một doanh nghiệp nếu nhìn nó từ lăng kính bên ngoài không dễ nhận dạng được nó ngay, nhất là văn hóa bây giờ rất đa dạng, vừa truyền thống, vừa thời đại, vừa công nghệ, vừa nhân văn, khi mà nhiều phạm trù còn chưa được hình thành đầy đủ.

Tôi hy vọng cuộc trao đổi này với báo Chúng ta sẽ giúp việc nhìn nhận văn hóa FPT được dễ dàng, đầy đủ và toàn diện hơn. Và cũng là để góp phần cho người FPT hiểu hơn nền văn hóa họ đang sống, đang thở hàng ngày, để cùng nhau gìn giữ và phát triển hơn nữa nền văn hóa đó.

Chúng ta xứng đáng có một niềm tự hào lớn về văn hóa công ty FPT, một tập thể lao động to lớn, sáng tạo và tận tụy, đang nỗ lực đóng góp cho nền kinh tế nước nhà và khu vực.

Xin cám ơn anh!

(theo nội san Chúng ta)

Số lượt đọc:17761-Cập nhật gần nhất:16/09/2009

Các tin mới

Các tin đã đăng