Việt Nam - Đất nước lạ thường (P1): Quan hệ Việt Nhật

Ngày cập nhật: 22/12/2009
Ngài Sakaba Mitsuo - Đại sứ đặc mệnh toàn quyền Nhật Bản

Những cảm nhận của ngài Sakaba Mitsuo - Đại sứ đặc mệnh toàn quyền Nhật Bản trong buổi nói chuyện với cán bộ và sinh viên Đại học FPT về đất nước và con người Việt Nam chứa đựng những thông tin và sự sẻ chia thú vị. Thông qua cách nhìn nhận của một người nước ngoài, bạn sẽ thấy được những nét khác biệt trong văn hóa và lối sống của người Việt Nam. Không nhằm dụng ý phê phán, đây như một dịp để chúng ta cùng nhìn lại mình. Buổi nói chuyện diễn ra ngày 22 tháng 12 năm 2009 tại Đại học FPT.

Dưới đây là toàn văn nội dung bài nói chuyện này:

Lời nói đầu

Ngày hôm nay, cuối cùng niềm mong mỏi bao lâu nay cũng đã trở thành hiện thực, cuối cùng tôi cũng có cơ hội được có buổi nói chuyện với các bạn sinh viên tại trường Đại học FPT, và tôi cảm thấy hết sức vui mừng vì điều đó. Với tư cách là Đại sứ Nhật Bản, tôi đến Hà Nội nhậm chức từ cuối tháng 2 năm ngoái, thời gian công tác của tôi tại đây đã được 1 năm 10 tháng. Người doanh nhân Việt Nam mà tôi gặp đầu tiên sau khi đến Việt Nam nhậm chức là ngài chủ tịch Trương Gia Bình. Đại sứ mới nhậm chức cần phải trình Quốc thư lên Chủ tịch nước, và sau khi được chính thức công nhận là Đại sứ, thông thường, chúng tôi phải tổ chức một buổi lễ ra mắt để tự giới thiệu về bản thân. Theo lệ, tôi cũng tổ chức buổi lễ nhậm chức tại một khách sạn trong thành phố Hà Nội sau 3 tuần đến Việt Nam đảm nhận vị trí này. Tôi đã gặp ngài chủ tịch Bình lần đầu tiên tại buổi lễ ngày hôm đó. Là một nhân vật lỗi lạc, xuất chúng nắm giữ cương vị chủ tịch của một công ty lớn như FPT, vậy mà ông Bình không có vẻ gì đạo mạo, ngược lại, trông ông rất trẻ trung, chân thành, và đó là ấn tượng mạnh mẽ của tôi về tính cách của ông. Đồng thời, lúc đó, tôi cũng ngay lập tức thể hiện mong muốn đến thăm công ty FPT, và thực tế vào cuối tháng 4, tôi đã có thể thực hiện được chuyến thăm này. Sau đó, tôi cũng có dịp được tiếp xúc thân mật qua những bữa tiệc nhỏ cùng dùng bữa với các vị hiệu trưởng và cán bộ trường đại học FPT. Công ty FPT cũng thường xuyên giúp đỡ Đại sứ quán Nhật Bản tổ chức các lễ hội văn hóa, và chúng tôi rất lấy làm biết ơn về điều này. Tôi sẽ rất vui nếu bài phát biểu của tôi hôm nay có thể đóng góp một phần trong việc đào sâu hơn nữa mối quan hệ giữa Đại sứ quán Nhật Bản và công ty FPT.

Thật ra tôi là người gần như không biết gì về máy vi tính cả, vì vậy, tôi không hiểu lắm về công việc phát triển phần mềm mà công ty FPT đang tiến hành, và cũng không biết về các nội dung liên kết thực hiện các hợp động giữa FPT và các doanh nghiệp Nhật Bản. Song tôi biết rằng, máy tính là một công cụ không thể thiếu trong một xã hội hiện đại, và những doanh nghiệp có thể sử dụng thành thạo công nghệ này trong cả lĩnh vực kinh doanh của mình, sẽ là những người chiến thắng.Việc sử dụng thành thạo máy vi tính có lẽ phụ thuộc nhiều vào các phần mềm được phát triển, vì lý do đó, việc các công ty quyết định đầu tư số vốn lớn vào những dự án phát triển phần mềm, cũng là điều dễ hiểu. Đối với các doanh nghiệp Nhật Bản, chủ yếu họ đặt hàng nước ngoài phát triển phần mềm, và ba đối tác đặt hàng lớn nhất của Nhật Bản hiện này là Trung Quốc, Ấn độ và Việt Nam. Trong đó, công ty nhận đặt hàng nhiều nhất tại Việt Nam từ Nhật Bản chính là FPT, một công ty mà tôi nghe nói là có mối quan hệ hợp tác mật thiết với 30 công ty lớn của Nhật Bản, trong đó có thể kể đến tập đoàn Hitachi. Với nền tảng như vậy, công ty FPT cũng đang tự mình đào tạo nguồn nhân lực biết sử dụng tiếng Nhật, và cơ sở đào tạo lớn nhất chính là đại học FPT, đúng không các bạn. Rất mong các bạn sinh viên sẽ cố gắng học hành chăm chỉ, trở thành cầu nối giữa hai quốc gia Việt Nam - Nhật Bản và cũng hi vọng các bạn sẽ tham gia một cách tích cực, năng nổ vào các hoạt động trong tương lai.

Quan hệ Nhật - Việt với tư cách là các đối tác chiến lược

Có thể nói, nội dung bài nói chuyện của tôi ngày hôm nay có một nhan đề khá kì lạ, "Việt Nam - Đất nước lạ thường trong cái nhìn của Đại sứ Nhật Bản". Như đã đề cập ban nãy, ở bài nói chuyện ngày hôm nay, tôi muốn bàn một cách thẳng thắn về những ấn tượng, cảm tưởng về đất nước Việt Nam, hay con người Việt Nam, nhìn từ góc độ của một người nước ngoài sống tại Hà Nội. Nói vậy, song tôi hiện đang là Đại sứ của Nhật Bản tại Việt Nam, vì vậy, nếu tôi không đề cập đến những vấn đề hơi nghiêm túc một chút về quan hệ Việt Nam và Nhật Bản, việc tôi đang làm sẽ không được coi là một trong những công việc của đại sứ. Vì vậy, ở phần đầu của bài nói chuyện ngày hôm nay, tôi muốn được đề cập sơ qua về mối quan hệ hiện nay giữa hai quốc gia Nhật Bản và Việt Nam. Phần đầu của nội dung ngày hôm nay có lẽ hơi cứng nhắc, và các bạn sinh viên ngồi đây có thể sẽ thấy chán, vì vậy, với những sinh viên đang trong tình trạng thiếu ngủ, các bạn có ngủ trong phần đầu của bài diễn thuyết cũng không sao. Trong buổi nói chuyện lần trước, cũng có bạn sinh viên nói chuyện riêng trong hội trường, và hơi gây ồn ào, vì vậy, nếu có bạn sinh viên nào thấy không quan tâm đối với bài phát biểu của tôi, các bạn có thể ngủ thay vì nói chuyện riêng, tôi nghĩ như vậy sẽ tốt hơn. Tôi chỉ nói đùa một chút vậy thôi...

Các bạn sinh viên thân mến. Nếu được hỏi về tình trạng mối quan hệ của Việt Nam và Nhật Bản là tốt hay không tốt, có lẽ hầu hết tất cả mọi người đều trả lời là "Tốt". Vâng, đó là câu trả lời chính xác. Giữa Việt Nam và Nhật Bản, đã tồn tại lịch sử của một quá trình giao lưu kéo dài đến hàng trăm năm, và không nghi ngờ gì, hiện đang là thời kì mối quan hệ này phát triển ở đỉnh cao, ở trạng thái tuyệt vời nhất trong lịch sử. Tôi cũng nghĩ rằng, các bạn đã từng nghe nói đến vốn viện trợ phát triển chính phủ chính thức ODA của Nhật Bản, và trên thực tế, quốc gia mà Nhật Bản dành nhiều dự án ODA cũng như tiến hành viện trợ phát triển nhiều nhất trên thế giới, chính là Việt Nam. Đặc biệt, trong năm nay, phía Nhật Bản cũng đã cam kết sẽ cấp choViệt Nam khoản ODA nhiều nhất từ trước đến này, với mức trên 2 tỉ đô la Mỹ. Ngay trong thành phố Hà Nội, cũng có nhiều dự án xây dựng cầu, đường, tàu điện ngầm hay các nhà máy xử lý nước, đang được dự kiến thực hiện dưới hỗ trợ của vốn vay ODA từ Nhật Bản, và vừa qua, cuối cùng thì quy hoạch lớn về dự án xây dựng nhà ga mới - số 2 ở sân bay Nội Bài, được nối với sông Hồng bằng một tuyến đường cao tốc, cũng đã chính thức được công bố, hơn thế, quy hoạch này còn bao gồm cả việc xây dựng một chiếc cầu rất hiện đại bắc ngang qua sông Hồng, được lấy tên là "Cầu Nhật Tân", kéo dài đến tận vùng trung tâm của thành phố Hà Nội. Các dự án trang bị cơ sở hạ tầng cho lĩnh vực giao thông đang được triển khai trên toàn bộ lãnh thổ Việt Nam, và vốn ODA của Nhật Bản, có thể nói, đang dần làm thay đổi một cách to lớn diện mạo của Việt Nam nói chung, và hệ thống giao thông, đường sá nói riêng. Đến đây, tôi nghĩ rằng, chắc hẳn trong các bạn đang dấy lên một câu hỏi. Đó là, "Vì sao Nhật Bản lại viện trợ kinh tế cho Việt Nam nhiều đến như vậy". Thật ra, đáp án cho câu hỏi này rất đơn giản. Đó là vì, Việt Nam là một trong những quốc gia ổn định nhất về chính trị trong khu vực Đông Nam Á, hơn thế, Việt Nam cũng là đất nước nắm giữ chìa khóa cho sự phát triển kinh tế của khu vực. Tôi cho rằng, nếu Việt Nam có thể đảm bảo sự phát triển kinh tế ổn định, chắc chắn, điều này sẽ đem lại ảnh hưởng tích cực đến toàn bộ khu vực Đông Nam Á, từ đó, Việt Nam cũng có thể trở thành đối tác lý tưởng với tư cách là một nước bạn cùng tham gia các hoạt động đầu tư, thương mại với Nhật Bản. Trong Hiệp hội ASEAN, các quốc gia nằm trên bán đảo Đông Dương như Việt Nam, cho đến bây giờ vẫn còn phát triển kinh tế khá chậm chạp. Trong thời gian tới, để sự thống nhất, hội nhập trong ASEAN diễn ra thuận lợi, sự cách biệt về tiến độ phát triển cần phải được xóa bỏ. Nếu quá trình hội nhập trong khu vực Đông Nam Á không diễn ra suôn sẻ, chúng ta sẽ không thể có được sự ổn định trong ASEAN, và các nước Đông Nam Á cũng không thể trở thành đối tác thương mại phù hợp đối với Nhật Bản. Đây chính là lý do vì sao Nhật Bản lại cấp số tiền ODA lớn để viện trợ phát triển kinh tế cho Việt Nam. Bây giờ, chắc các bạn đã hiểu được lý do vì sao rồi đúng không?

Tiếp theo, tôi xin trình bày về mối quan hệ ngoại thương và đầu tư giữa hai quốc gia. Ngoại thương giữa hai nước Việt Nam và Nhật Bản, đã đạt mức kỉ lục, cao nhất trong lịch sử, với con số 17 tỉ đô la Mỹ vào năm ngoái, theo đó, mục tiêu "Đạt ngưỡng 15 tỉ đô la Mỹ đến năm 2010", được đưa ra trong chuyến viếng thăm Nhật Bản của thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng vào tháng 10 năm 2006 trên thực tế đã được xóa bỏ dễ dàng. Đặc điểm về ngoại thương giữa hai nước chúng ta là sự cân bằng giữa nhập và xuất khẩu, và đây cũng là một điều hiếm thấy ngoài dự tính. Với Trung Quốc, bạn hàng lớn nhất của Việt Nam về ngoại thương, có thể nói, hiện nay, mối quan hệ ngoại thương này đang ở tình trạng xuất siêu, tức là kim ngạch xuất khẩu từ Trung Quốc sang Việt Nam nhiều hơn ở mức áp đảo so với nhập khẩu theo chiều ngược lại, với Mỹ, đối tác lớn thứ 3 của Việt Nam, mối quan hệ giữa hai bên cũng chỉ dừng lại ở quan hệ đơn phương xuất khẩu từ một phía. Trong khi đó, ngoại thương với Nhật Bản - đối tác lớn thứ 2 của Việt Nam, lại luôn giữ được thế cân bằng, và nguyên nhân lý giải cho thực tế này là, không chỉ có các sản phẩm như dầu khí và nông sản của Việt Nam được xuất khẩu sang Nhật Bản, các doanh nghiệp Nhật đầu tư vào Việt Nam cũng đang tái xuất khẩu sang Nhật những sản phẩm công nghiệp được chế tạo tại chính Việt Nam. Có thể thấy một thực tế đáng kinh ngạc là, chỉ riêng khu công nghiệp Thăng long, khu công nghiệp nằm trên tuyến đường dẫn từ thành phố Hà Nội ra sân bay Nội Bài, nơi tập trung hơn 60 doanh nghiệp Nhật Bản, đã có số lượng sản phẩm xuất khẩu chiếm trên 3% tổng kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam. Vậy, tổng số các doanh nghiệp Nhật Bản đang đầu tư vào Việt Nam là khoảng bao nhiêu? Nếu tính cả các công ty có quy mô nhỏ, tôi nghĩ con số sẽ lên tới mức 1000 công ty. Về số tiền đầu tư của Nhật Bản vào Việt Nam, nếu tính riêng những trường hợp đã được cấp phép đầu tư, số tiền này lên tới con số 16 tỉ đô la Mỹ, đứng thứ 4 trong số các quốc gia trên thế giới đầu tư vào Việt Nam, song nếu xét về khoản đầu tư đã được giải ngân cho các hoạt động đầu tư trên thực tế, có thể nói, Nhật Bản giữ vị trí hàng đầu. Điều này có nghĩa là, có rất nhiều quốc gia đã được cấp giấy phép đầu tư, song vì một lý do nào đó, họ không triển khai dự án tại Việt Nam. Một số trường hợp hơi mang tính tiêu cực, cũng có những nước có thói quen xin giấy phép đầu tư trước rồi mới bắt đầu nghiên cứu xem thực sự có nên đầu tư hay không. Đối với Nhật Bản, trước khi đệ trình hồ sơ xin cấp phép đầu tư, các doanh nghiệp luôn tiến hành xem xét kĩ càng kế hoạch đầu tư, một khi đã được cấp phép đầu tư, điều này có nghĩa là chắc chắn những doanh nghiệp đó sẽ thực sự triển khai dự án trong thực tế. Những vụ việc gây xôn xao dư luận như, công việc kinh doanh không thuận lợi, một ngày trước hôm phát lương cho nhân viên, giám đốc bỏ trốn v..v, không hề thấy xuất hiện ở các công ty của Nhật Bản. Tôi cũng không phải tự mãn về điều này, song tôi nghĩ rằng, doanh nghiệp Nhật Bản đã và đang trở thành những đối tác thương mại lý tưởng đối với các doanh nghiệp Việt Nam.

Những chuyến thăm qua lại giữa hai nước của các vị lãnh đạo đứng đầu hai quốc gia đang ngày càng diễn ra thường xuyên hơn, chính là bằng chứng cho mối quan hệ tốt đẹp này. Trước đây, thủ tướng Võ Văn Kiệt và thủ tướng Phan Văn Khải, trong suốt nhiệm kì của mình, đã có 7 lần viếng thăm Nhật Bản, thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng cũng đã 3 lần sang Nhật Bản. Tổng bí thư Nông Đức Mạnh cũng đã có 2 chuyến thăm Nhật Bản, tính cả chuyến thăm chính thức vào năm nay, chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết và chủ tịch quốc hội Nguyễn Phú Trọng cũng đã từng đến thăm và làm việc tại Nhật Bản. Bên cạnh đó, thủ tướng Koizumi của Nhật cũng đã từng 3 lần viếng thăm Việt Nam, kể cả các thủ tướng khác trong lịch sử chính trị của Nhật Bản như Thủ tướng Abe, Thủ tướng Fukuda, Thủ tướng Aso, các vị này cũng đã từng đến Việt Nam trong thời gian đương chức hoặc vào những thời điểm trước và sau khi giữ cương vị thủ tướng. Năm sau, Việt Nam sẽ là nước nắm vị trí chủ tịch ASEAN, vì vậy, chắc chắn thủ tướng Hatoyama Yukio cũng sẽ đến thăm Việt Nam. Trong bối cảnh như vậy, điều tôi đặc biệt muốn nhấn mạnh, chính là chuyến thăm chính thức Việt Nam vào tháng 2 năm nay của Hoàng thái tử Nhật Bản. Hoàng thất Nhật Bản không thường xuyên thực hiện các chuyến viếng thăm nước ngoài, đặc biệt, trong trường hợp của Nhật hoàng và Hoàng thái tử điện hạ.Việc lựa chọn điểm đến cho chuyến viếng thăm đã được cân nhắc rất thận trọng từ cách đây mấy năm, vì vậy, chuyến viếng thăm Việt Nam lần đầu tiên của Hoàng thái tử vào năm nay, được xem như một sự kiện mang tính bước ngoặt trong lịch sử mối quan hệ Nhật - Việt. Mối quan hệ Nhật Việt đã có lịch sử dài trên 500 năm, và hiện đang là thời điểm mối quan hệ giữa hai quốc gia trở nên thân thiết, hữu hảo hơn bao giờ hết trong lịch sử. Và tôi thực sự cảm thấy vô cùng hạnh phúc vì được sống và làm việc tại Việt Nam với tư cách là đại sứ trong chính giai đoạn quan trọng này.

 

Sakaba Mitsuo - Đại sứ đặc mệnh toàn quyền Nhật Bản
Số lượt đọc:11639-Cập nhật gần nhất:25/12/2009

Các tin mới

Các tin đã đăng